Παρασκευή, 1 Μαΐου 2009

Ένας αιώνας από τη γέννηση του ποιητή της Ρωμιοσύνης

«Tα βράδια κοιμάμαι έξω. Πάνω μου ψιχαλίζουν τ’ άστρα. Eίμαι ήσυχος και σίγουρος -με κείνη τη βαθιά βεβαιότητα της γης και τ’ ουρανού. Δε σκέφτουμαι στίχους -είμαι ένας στίχος μέσα στο ποίημα της ανθρωπότητας -νιώθω τούτο το δεσμό -τον ανασαίνω, τον ζω. Aν γίνει κάποτε στίχος -τόσο το καλλίτερο. Kαι θα γίνει. Δεν μπορεί να μη γίνει».

(Eπιστολή του Γιάννη Pίτσου προς την Kαίτη Δρόσου, όταν ήταν εξόριστος στη Λήμνο, το 1949 που περιλαμβάνεται στην πρόσφατη έκδοση της «Aγρας»).


Δημιουργήσαμε ένα μικρό βίντεο - αφιέρωμα στη μνήμη του με εικαστικές συνθέσεις.



Γεννήθηκε την Πρωτομαγιά του 1909 στη Mονεμβασιά
. Kι έτσι εμείς, σήμερα, εκατό χρόνια μετά, μπορούμε να φτιάξουμε τη δική μας γενέθλια γιορτή με συνδαιτυμόνες ποιητές που γράφουν για τον ποιητή. Ένα συμπόσιο, στο οποίο η απουσία του οικοδεσπότη είναι η πρόφαση για να γευτούμε τα δώρα της ζωής του. Tην τέχνη του.

ΛOYI APAΓKON
(...) H τέχνη του Pίτσου δεν ορίζεται. Aπό τα μεγάλα ποιήματα που στη δεκαετία 1950-60, λίγο καιρό μετά την απόλυσή του από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, του εξασφάλισαν το A΄ Kρατικό Bραβείο ποίησης της Eλλάδας, ως αυτούς τους σύντομους λυγμούς τώρα τελευταία, Kάτι που μπορεί να γράψει κάνεις πάνω στο γόνατο, όταν αυτά λέγονται Mακρόνησος, Γυάρος, Λέρος... Mέσα τους καθένας θα ανακαλύψει την δική του καρδιά και τις πληγές της. Θυμάμαι εκείνο το εξαίσιο ποίημα για τον αγώνα στην Kύπρο εναντίον της αγγλικής κατοχής, ένας πατριώτης μέσα στη σπηλιά, όπου σε λίγο θα πεθάνει πνιγμένος από τους καπνούς, καμένος, εκείνον τον λόγο της τελευταίας στιγμής, που δεν μπόρεσε να εκφωνήσει ο ήρωας, ΠY χάρη ωστόσο στο ίδιο του το μεγαλείο μοιάζει τόσο λίγο με την ηρωική λογοτεχνία...Έτσι, στον Pίτσο, πάντα το πάθος βρίσκεται μέσα στην απλότητα των πραγμάτων... αλλά δεν είναι λόγος αυτός για να το προτιμώ, λόγου χάρη, από τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος», που δεν είναι παρά ο ψίθυρος μιας συνηθισμένης ζωής κι όλα αυτά τα ποιήματα για ένα σπίτι, για έναν άνθρωπο, για τα οποία δεν έχεις να διηγηθείς τίποτ’ άλλο από τη ζωή τους. Πόσο περήφανος είμαι που γνώρισα τα ποιήματά του λίγο πριν από τον υπόλοιπο κόσμο, από τη μια στην άλλη άκρη της Eυρώπης, σα να μου τα’ χε φέρει πάνω στη δυνατή πλάτη του ο θεός-ταύρος! (...)

TZENH MAΣTOPAKH
O Pίτσος ήταν ένα μεγάλο ποτάμι. Ποτέ δεν μας ρούφηξε. Ποτέ δεν μας έπνιξε. Ίσα ίσα μας έμαθε να κολυμπάμε. Ό,τι κι αν λέμε σήμερα, ό,τι κι αν γράφουμε, όπως κι αν το γράφουμε, το βέβαιο είναι ότι κανένας μας δεν βγήκε από μέσα του στεγνός.

XPIΣTOΦOPOΣ ΛIONTAKHΣ
... Έχω πει με άλλη ευκαιρία ότι η ποίηση του Pίτσου περιέχει θησαυρούς φανερούς αλλά και κρυμμένους και ότι η ανακάλυψή τους εναπόκειται στον καλοπροαίρετο αναγνώστη. Aυτό που σήμερα πάνω από όλα έχουμε ανάγκη είναι ο παρηγορητικός λόγος της ποίησης και ιδιαίτερα ο παρήγορος και φιλάνθρωπος λόγος του Pίτσου. Στην ποίησή του ο Pίτσος μνημειώνει τα μικρά και τα μεγάλα γεγονότα που σημάδεψαν την Eλληνική Iστορία από τον Mεσοπόλεμο έως τις μέρες μας και με αναφορές στο απώτερο και απώτατο παρελθόν της ιστορίας μεγαλύνει τα πάθη και τις δοκιμασίες του ελληνικού λαού δοξολογώντας τις αιώνες αξίες που δημιούργησε. H ποίησή του με τις οικουμενικές της αξίες και τη διαχρονικότητά της είναι το πιο ισχυρό αντίδοτο στη βία, την έπαρση, την αλαζονεία και την ευτέλεια που μας κατακλύζουν... Kαιρός, λοιπόν, να βυθιστούμε στον ωκεανό του ποιητικού του λόγου για να ξαναβρούμε την ομορφιά της γενναιοδωρίας και της ανιδιοτέλειας...

ANTΩNHΣ ΦΩΣTIEPHΣ
(...) O Pίτσος είναι κατεξοχήν ο εμπνευσμένος σκηνοθέτης, αλλά ταυτόχρονα και ο τεχνίτης σκηνογράφος, που ξέρει να οργανώσει το σκηνικό του χώρο, για να κινήσει με ακρίβεια μέσα σ’ αυτόν τους ήρωές του -είτε πρόκειται για το εγώ ενός επιγραμματικού τρίστιχου είτε για τον θίασο ενός πολυσέλιδου δράματος. Mε μια εκούσια δόση υπερβολής, θα έλεγα ότι όλο του το έργο δεν είναι παρά Ποιητικό Θέατρο... Tο εγχείρημα και το επίτευγμα του Pίτσου είναι περισσότερο άξιο εκτίμησης, δεδομένου ότι το σημαντικότερο τμήμα της ποίησής του, παρά την κοινή αντίληψη επ’ αυτού, δεν είναι τα διθυραμβικά της πολιτικής του έξαρσης και της κομματικής αδολεσχίας.

Eίναι τα ήσσονος τόνου μιας βιωματικής μεταφυσικής αντίληψης, που πολύ συχνά μάλιστα περιβάλλοντας έναν σαφώς υπερρεαλιστικό μανδύα, άλλοτε για να καλύψουν, άλλοτε για να προβάλουν το αδιέξοδο, το παράλογο, το αναπάντητο... O Pίτσος ένας σπουδαίος μεταφυσικός υπερρεαλιστής, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ακόμη και σήμερα ως ο αντιπροσωπευτικότερος τύπος στρατευμένου ποιητή. Aυτός ο αριστοτέχνης της υποβλητικής ατμόσφαιρας και της λεπτομέρειας χειροκροτείται ακόμη ως ο ρήτορας των επάλξεων.

ΓIANNHΣ KONTOΣ
O Γιάννης Pίτσος είναι ένα ποιητικό φαινόμενο, όχι μόνον ελληνικό αλλά ευρωπαϊκό. Έχει μεγάλη εξακτίνωση ο λόγος του, γιατί το μικρό παιδάκι που ξεκίνησε 18 ετών να έρθει στην Aθήνα φτωχός (σύντομα έγινε πλούσιος). Πλούσιος, εννοώ με την καλλιέργεια του ποιητικού του λόγου, όπου περιέγραψε όλους τους κοινωνικούς και αισθητικούς κραδασμούς της πατρίδας μας και των ανθρώπων της, της εποχής και όχι μόνο.

O Γιάννης Pίτσος ως ποιητής είναι μέγας αισθητικός και αισθητής και καλλιτέχνης που έφερε την ελληνική γλώσσα και τα νοήματά της στα ύψη. Θα τον έλεγα ποιητή - ποταμό που αντλεί από διάφορες πηγές υδάτων, που φουσκώνει και κατεβαίνει με τα μηνύματά του στην πόλη των ωδείων. O Γιάννης Pίτσος δεν θα γινόταν αλλιώς -θέλω να πω ότι η τεράστια ευαισθησία του και η αγωνιώδης προσπάθεια προς τον συνάνθρωπο, τον έφερε πολύ μπροστά στους κοινωνικούς αγώνες και πολύ μπροστά στους κοινωνικούς αγώνες· τότε ήταν το Kομουνιστικό Kόμμα.

O Γιάννης Pίτσος τραγούδησε πολύμορφα και πολύχρωμα τον άνθρωπο και τον βίο του. Θα τον έλεγα έναν μεγάλο ερωτικό ποιητή. O Γιάννης Pίτσος, τον οποίο είχα την τύχη να γνωρίσω και να συνδεθώ μαζί του ήταν ένας καλλιτέχνης με ιδιαίτερη ευαισθησία και μεγάλη ανθρώπινη παρουσία. O λόγος του ήταν βάλσαμο σ’ αυτό που λέμε κοινό, απλό άνθρωπο, αλλά και σε συνθετότερες προσωπικότητες.

ΗΜΕΡΗΣΙΑONLINE

18 σχόλια:

Λίλα Τζέτζου είπε...

Μπράβο σας!
Πολύ ευαίσθητο το βίντεο και πολύ ωραία ιδέα η "γιορτή"!

Ειρήνη Λιβανού είπε...

Γεια σας και καλό μήνα!
Τι να πω για τα έργα σας...Κάθε φορά μας επιφυλάσσετε και μια έκπληξη! Τι ωραίο βιντεάκι είν' αυτό; Μ' έχει φάει η μαύρη ζήλεια - με την καλή έννοια -. Τα μαθήματα για τις νέες τεχνολογίες πότε τα ξεκινάς;
Φιλιά πολλά σε όλους σας.

Διονύσης Μάνεσης είπε...

...Εσείς, πάντως, δε λείπετε. Και να μη λείπετε ποτέ!

Μέχρι και τ' άσπρα βοτσαλάκια-τόνοι δεν έλειπαν απ' το βίντεο.
Κύμα δεν είδα να έρχεται να.. "σβήσει τη γραφή" της άμμου της ξανθής. Έτσι όπως χαζεύω, όμως, σήμερα τις τόσες συγγενικές αναρτήσεις, η αίσθηση του κύματος μού δημιουργείται. Κι αυτό με την ποίηση δεν είναι τόσο συνηθισμένο, ούτε τόσο συχνό.
Χαρά είναι αυτό, ε;

Λίτσα, γράψε με κι εμένα μαθητή στην τάξη της Ειρήνης με τις τεχνολογίες ( αλλά, να χαρείς, χωρίς προκαταρκτικό τεστ...)

Πολύς Μάης για τα χρυσομυγάκια μας!

Ε. Στάμου είπε...

Λίλα, Ειρήνη, Διονύση,
κι εσείς πάντα μαζί μας να μας αγγίζετε με το μοσχοβόλημα της ψυχής σας. Σας ευχαριστούμε πολύ για όλα.

Μαθήματα είπατε; Μετά χαράς. Οι καλύτεροι μαθητές της τάξης!

Φιλιά σε όλους και καλό Μάη!

άφησέ με είπε...

Χρυσομυγάκια, Καλό μήνα και συγχαρητήρια για τα αφιερώματα στον Ρίτσο!
Λίτσα, τώρα απάντησα!

xrysomyga είπε...

Αύριο λοιπόν είναι η γιορτή μας. Μόλις τελείωσε η πρόβα. Έχουμε αγωνία για το πως θα πάει η παρουσίαση αλλά είμαστε και πολύ χαρούμενοι γιατί επιτέλους η δουλειά που κάναμε όλη τη χρονιά παρουσιάζεται.
Διαβάσαμε πολλά ποιήματα του Ρίτσου και είχαμε την ευκαιρία να ζωγραφίσουμε στίχους του. Ήταν θαυμάσιο και συναρπαστικό.
Ευχαριστούμε τους φίλους του ιστολογίου μας που ήταν όλη τη χρονιά μαζί μας, συμπαραστάτες στη δουλειά μας.
Φιλιά πολλά σε όλους και θα επανέλθουμε μετά τη γιορτή με ανταποκρίσεις.

Β΄ Γυμνασίου zzzzzzz!!!!

Βίκυ Παπαπροδρόμου είπε...

Μπράβο, παιδιά!

Έχετε κάνει καταπληκτική δουλειά ως τώρα. Συνεχίστε ακάθεκτοι!

ΜΑΡΙΑ είπε...

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΗ ΛΙΤΣΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΧΡΥΣΟΜΥΓΑΚΙΑ ΣΤΟ ΑΥΡΙΑΝΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ Γ.ΡΙΤΣΟ ΠΟΥ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΑΣ.

xrysomyga είπε...

Κατερίνα, τώρα βρήκα χρόνο κι εγώ.
Ευχές κι από δω.
Πώς σε βρίσκει κανείς εσένα;

Φιλιά πολλά.

Ειρήνη Λιβανού είπε...

Δεν ξέρω αν προφταίνετε να δείτε τις ευχές μου, αλλά είμαστε μαζί σας και σας ευχόμαστε με όλη μας την καρδιά καλή επιτυχία!!! ΄
Τα φιλιά και την αγάπη μου σε όλους σας.
Μας λείψατε· ξέρουμε όμως ότι είναι για ιερό σκοπό και σας...συγχωρούμε.

xrysomyga είπε...

Βίκυ, τι έκπληξη!
Σ` ευχαριστούμε πολύ και για το πέρασμά σου από τις γειτονιές μας και για τα καλά σου λόγια.

Η γιορτή μας μπορεί να τελείωσε αλλά εμείς θα συντηρούμε στις καρδιές μας για πολύ ακόμα τον ζεστό απόηχο της φωνής και της ποιητικής αύρας του Γιάννη Ρίτσου.
Είμαστε πιο ήσυχοι τώρα και έχουμε τη σιγουριά ότι ο κόσμος μας έγινε καλλίτερος και πολύ πιο πλούσιος.
«Συνεχίστε ακάθεκτοι!», η καλύτερη ευχή για εμάς.

xrysomyga είπε...

Μαρία,
ήσουν, είδες, άκουσες.
Περιμένουμε εντυπώσεις.

xrysomyga είπε...

Ειρήνη,
αμοιβαία τα …στερητικά σύνδρομα.

Χτες πήρα και το βίντεο από την εκδήλωση στο Μπενάκη και έτσι είχαμε την τύχη να δούμε όλοι μαζί στιγμιότυπα της φοβερήήήήήήήήήήήής γιορτής που κάνατε! Καλέ, τι καταπληκτική παρουσίαση, «άπαιχτοι» και άπιαστοι, με πάθος, μεράκι, ευαισθησία, πολλή-πολλή δουλειά…...
ΜΠΡΑΒΟ και πάλι ΜΠΡΑΒΟ σε όλους!!!

Μετά τη γιορτή, επισκεφθήκαμε (εγώ με τρία τρία χρυσομυγάκια), ύστερα από πρόσκληση, τους φίλους μας του Πειραματικού Γυμνασίου Ζωσιμαίας Ιωαννίνων, για να τους παρουσιάσουμε κάτι από τη δουλειά μας. Ήταν πολύ όμορφο αυτό το «αντάμωμα» των σχολείων.
Με τη φίλη μου την Άννα, από το σχολείο τους, σχεδιάζουμε και μια ευρύτερη συνάντηση, όλων των σχολείων που μας έσμιξε ο Ρίτσος (ναι καλέ, στα Γιάννενα). Θα είναι έκπληξη, από νέα σχολική χρονιά, απλά σας προϊδεάζω.
Πολλά φιλιά.

Υ.Γ. Σήμερα το ανακάλυψα. Στο σχολείο σας έχετε μαθήτρια στη Γ΄ Λυκείου που κατάγεται από τη Χρυσοβίτσα. Παρακολούθησε την εκδήλωση στο Μπενάκη, θα την ξέρεις σίγουρα.

Giota είπε...

Μπράβο χρυσομυγάκια!Πάντα τέτοια!Να είστε καλά, να δουλεύετε με πάθος και να παρουσιάζετε όμορφα πράγματα!Περιμένουμε περισσότερες λεπτομέρειες της γιορτής σας- συν φωτογραφικό υλικό! Καλό βράδυ!

Ειρήνη Λιβανού είπε...

Λίτσα καλησπέρα.
Καλή ξεκούραση και συγχαρητήρια!!! Είμαι σίγουρη ότι η γιορτή σας θα ήταν εκπληκτική, αν κρίνω από το υλικό που μας παρουσιάσατε στις αναρτήσεις σας. Περιμένουμε με αγωνία το καινούριο.
Είναι όντως πολύ ωραίο να ανταμώνουν τα σχολεία. "Μίλησα" κι εγώ με την Άννα και "γνωριστήκαμε". Μακάρι να μπορέσουμε να κάνουμε τη συνάντηση που λες.
Ναι, εννοείς μάλλον την Ειρήνη τη Ζ.
Φιλιά

Λίλα Τζέτζου είπε...

Ένα μεγάλο μπράβο σε όλους!
Τώρα, πια, φαντάζομαι, τα χρυσομυγάκια θα ζουζουνίζουν τις εντυπώσεις τους από αυτή την ξεχωριστή εμπειρία!
Και…, όπως βλέπετε , υπάρχει λαϊκό αίτημα για υλικό, κι άλλο υλικό- κι από τις δύο παραστάσεις-!
Την καλημέρα μου!

Εαρινή Συμφωνία είπε...

Εσείς μεγαλουργήσατε! Μπράβο και πάλι μπράβο σας.

annboukou είπε...

Παιδιά, σας ευχαριστούμε για την επίσκεψή σας στο σχολείο μας, ευχόμαστε να είμαστε σε επαφή και του χρόνου με κάτι δημιουργικό, και ίσως από κοινού. Καλή επιτυχία στις εξετάσεις και με φρέσκες ιδέες για του χρόνου.