Πέμπτη, 10 Δεκεμβρίου 2009

Οδυσσέας Ελύτης. 30 χρόνια από την απονομή του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας


Οδυσσέας Ελύτης (1912-1996)

Σαν σήμερα πριν 30 χρόνια, στις 10 Δεκέμβρη 1979, ο κορυφαίος έλληνας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης σε ηλικία 68 ετών, παρέλαβε το βραβείο Νόμπελ της Λογοτεχνίας από το βασιλιά ΚΑΡΟΛΟ ΓΟΥΣΤΑΒΟ της ΣΟΥΗΔΙΑΣ.

Δείτε ασπρόμαυρα πλάνα αρχείου από την τελετή απονομής του βραβείου.

Η αναγγελία της απονομής του βραβείου από τη Σουηδική Ακαδημία έγινε στις 18 Οκτωβρίου. Ο Ελύτης άκουσε την είδηση σχολιάζοντας: "Μπράβο, πολύ ωραία".
Το Νόμπελ του απονεμήθηκε για "την ποίησή του, που με φόντο την ελληνική παράδοση, με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική οξύνοια ζωντανεύει τον αγώνα του σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργία".

Προτείνω να δείτε την ταινία "Της πατρίδας μου πάλι ομοιώθηκα" από το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ. Προβλήθηκε από την ΕΡΤ και τη Σουηδική τηλεόραση, την ημέρα της απονομής του βραβείου Νόμπελ.
Για πρώτη φορά ο Ελύτης μίλησε στην τηλεόραση για τη ζωή και το έργο του και αποκάλυψε πως προήλθε το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Ελύτης (το όνομά του ήταν Αλεπουδέλης).

"Το πραγματικό μου όνομα κουβαλούσε το βάρος μιας μικρής εμπορικής και βιομηχανικής φήμης που για όσους άλλους το φέρνανε με υπερηφάνεια (κι ήτανε όλοι τους άνθρωποι που για μόνη τους φιλοδοξία είχανε το πως να βγάλουν καλλίτερα και περισσότερα χρήματα) θα `τανε αληθινά μεγάλη δυστυχία να το δούνε να ταυτίζεται με την υπόσταση ενός ποιητικού έργου, και μάλιστα ενός έργου αρκετά παράξενου και ροψοκίνδυνου Πήρα ψευδώνυμο γιατί θα `τανε ντροπή να φτιάξω ένα έργο για το οποίο αφιέρωνα όλες μου τις δυνάμεις, όλο το πάθος μου για την αφιλοκέρδεια, και να το ταυτίσω ύστερα μ` ένα όνομα συνυφασμένο με ό,τι ατομικά εγώ, μισώ στη ζωή, το πρακτικό δηλαδή πνεύμα, την εμπορική πίστη, τον άκρατο ωφελιμισμό".
(Από συνέντευξή του για την οικογένεια Αλεπουδέλη).
Πηγή: Ψηφιοθήκη Α.Π.Θ.

Στην ίδια συνέντευξη ο Ελύτης συστήνει στους νέους αναγνώστες να έρχονται σε επικοινωνία με τους λογοτέχνες που εκτιμούν γιατί αυτή η επικοινωνία είναι εξίσου καρποφόρα κι ευεργετική και για τους δύο.
Νομίζω ότι κάποιες σκέψεις θα αρχίσουν να κλωθογυρίζουν στο μυαλό μας με αφορμή αυτό που είπε ο ποιητής...

ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ - ΤΑ ΠΑΘΗ

Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική




Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική.

το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου...

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου...

Εκεί σπάροι και πέρκες
ανεμόδαρτα ρήματα
ρεύματα πράσινα μες στα γαλάζια
όσα είδα στα σπλάχνα μου ν' ανάβουνε
σφουγγάρια, μέδουσες

με τα πρώτα λόγια των Σειρήνων

όστρακα ρόδινα με τα πρώτα μαύρα ρίγη...

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα μαύρα ρίγη...

Εκεί ρόδια, κυδώνια
θεοί μελαχροινοί, θείοι κ' εξάδελφοι
το λάδι αδειάζοντας μες στα πελώρια κιούπια.
Και πνοές από τη ρεμματιά ευωδιάζοντας
λυγαριά και σχίνο

σπάρτο και πιπερόριζα

με τα πρώτα πιπίσματα των σπίνων

ψαλμωδίες γλυκές με τα πρώτα-πρώτα Δόξα Σοι...

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα-πρώτα Δόξα Σοι!..

Το απόσπασμα της ταινίας προέρχεται από το Αρχείο Κρήτης.


Το επόμενο βίντεο είναι μια θαυμάσια οπτικοποίηση του ποιήματος του Οδυσσέα Ελύτη "Όλα τα πήρε το καλοκαίρι" από τη συλλογή "Τα Ρω του έρωτα". Η οπτικοποίηση έγινε από την εκπαιδευτικό Κατερίνα Προκοπίου. Το ποίημα περιλαμβάνεται στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Γυμνασίου.



Το τραγούδι που ακούγεται είναι από το δίσκο "Τραγούδια για τους Μήνες" με την Ελευθερία Αρβανιτάκη και μουσική Δημήτρη Παπαδημητρίου.

Για τους πολύ μελετηρούς προτείνω να διαβάσουν:

4 σχόλια:

Διονύσης Μάνεσης είπε...

30 χρόνια; Μα δεν ήμουνα και τόσο μικρός όταν βραβεύτηκε..

Με την ανάρτηση του Ελύτη στην ..ελίτ. Των μπλόγκερ. Εύγε, εύγε. Ακούμε, βλέπουμε, διαβάζουμε. Πολύ ελκυστικές οι παραπομπές σας κι η παρουσίασή τους.

Ε. Στάμου είπε...

Άντε καλέ, σιγά τα πολλά χρόνια που πέρασαν από τότε...

Κι εμείς σας διαβάζουμε, και σας ζηλεύουμε και κρίμα που είμαστε τόσο μακριά και δεν μπορούμε να δούμε τις ωραίες προβολές σας.
Φιλιά και καλά να περάσετε.

elena είπε...

Τι καταπληκτικές δουλείες, ανεβάζεις Λίτσα μου!!! Να 'σαι καλά και πάντα τέτοια! Λύτρωση και παιδεία μαζί! (όχι δε γέννησα ακόμη)...
Φιλιά

Ε. Στάμου είπε...

Έλεναααα, καλομελέτα κι έρχεται με την έγνοια σου είμαι συνεχώς, το ξέρεις.
Σ` ευχαριστώ πολύ Έλενα, έτσι είναι, λύτρωση ψυχής νιώθω κι εγώ όταν γράφω κάτι για τους ποιητές μας.
Φιλιά πολλά.