Μάθαμε για τους αστερισμούς

Διαρκής είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του και να δώσει απάντηση σε βασικά ερωτήματα, όπως "ποιος κινεί τα γρανάζια του σύμπαντος" και "ποια είναι η θέση του ανθρώπου στο σύμπαν";
Σήμερα, 400 χρόνια μετά την πρώτη παρατήρηση του ουρανού από τον Γαλιλαίο, πόσα γνωρίζουμε για τα μυστικά του σύμπαντος; Ο καθηγητής Χρίστος Γούδης, διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας και Αστροφυσικής του Αστεροσκοπείου Αθηνών υποστηρίζει ότι «μια λέξη - κουβέρτα είναι το σύμπαν με την οποία καλύπτουμε τη βαθύτερη άγνοιά μας...» .
Το ταξίδι μας στο αστροσύμπαν πραγματοποιήθηκε, κατάλαβα ότι σας άρεσε η περιπλάνηση και για να δούμε τι μάθαμε για τους αστερισμούς που αναφέρονται στον Όμηρο. Η ανάρτηση αυτή θα μοιραστεί σε όλους σας σε φωτοτυπημένα αντίγραφα. Τα σχόλιά σας, αφού δεν μπορέσαμε να τα αναρτήσουμε στο εργαστήριο λόγω κακής σύνδεσης με το Ίντερνετ, θα αναρτηθούν από εμένα, όπως ακριβώς μου τα δώσατε.

ΩΡΙΩΝ

Ο Ωρίωνας ή αλλιώς ο Κυνηγός, είναι ο πιο μεγαλοπρεπής απ` όλους τους αστερισμούς. Ο Ωρίωνας προσωποποιείται συνήθως ως κυνηγός, γίγαντας ή πολεμιστής. Σε παλιούς αστροχάρτες εικονίζεται να υψώνει το ρόπαλο και την ασπίδα του ενάντια στη μανιασμένη επίθεση του γειτονικού Ταύρου.
Στην ελληνική μυθολογία ο Ωρίωνας ήταν γιος του Ποσειδώνα. Κατά μία εκδοχή θαμπώθηκε από την ομορφιά των επτά νυμφών που ήταν γνωστές ως Πλειάδες και άρχισε να τις καταδιώκει. Για να σώσει τις νύμφες, η Άρτεμις τις μεταμόρφωσε σε σμήνος αστεριών. Το αστρικό σμήνος των Πλειάδων βρίσκεται στο γειτονικό αστερισμό του Ταύρου και ο Ωρίωνας ακόμα φαίνεται να τις κυνηγάει στη νυχτερινή διαδρομή του στον ουρανό.
Ο Ωρίωνας είναι ένας από τους εύκολα αναγνωρίσιμους αστερισμούς. Πάνω αριστερά στον αστερισμό διακρίνεται ο Betelgeuse ("το χέρι του Ωρίωνα"), που συμβολίζει το δεξιό ώμο του. Κάτω δεξιά στον αστερισμό διακρίνεται ο Rigel, που συμβολίζει το αριστερό πόδι του (είναι ο λαμπρότερος αστέρας στον Ωρίωνα).
Ένα εξέχον χαρακτηριστικό του Ωρίωνα είναι η σειρά από τρεις λαμπρούς αστέρες που μοιάζουν με αστραφτερά πετράδια πάνω στη ζώνη του.

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ

Οι δυο αρκούδες, η Μεγάλη και η Μικρή Άρκτος, στέκονται ψηλά στον ουρανό τα ανοιξιάτικα βράδια. Τα επτά λαμπρότερα αστέρια της Μεγάλης Άρκτου αποτελούν έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους σχηματισμούς στον ουρανό.
Η Μεγάλη Άρκτος είναι ο τρίτος μεγαλύτερος αστερισμός στον ουρανό. Καλείται κοινώς Κουτάλα. Τα επτά αστέρια που αποτελούν τη μορφή της κουτάλας είναι μόνο ένα μέρος απ` όλο τον αστερισμό και σχηματίζουν τα καπούλια και την ουρά της αρκούδας.
Στην ελληνική μυθολογία η Μεγάλη Άρκτος αντιπροσωπεύει την πανέμορφη νύμφη Καλλιστώ, την οποία είχε ερωτευτεί ο Δίας. Καρπός της παράνομης σχέσης τους ήταν ο ήρωας Αρκάδας, γενάρχης των Αρκάδων. Η θεά Ήρα για να εκδικηθεί μεταμόρφωσε την Καλλιστώ σε αρκούδα. Η Καλλιστώ, περιπλανιόταν χρόνια στα δάση, ώσπου κάποτε συνάντησε το γιο της ο οποίος ήταν πλέον παλικάρι. Ξεχνώντας ότι ήταν αρκούδα έτρεξε να τον αγκαλιάσει...Φυσικά ο Αρκάδας δεν την αναγνώρισε και σήκωσε το δόρυ για να τη σκοτώσει. Τη μητροκτονία απέτρεψε ο Δίας ο οποίος μεταμόρφωσε και τον Αρκάδα σε Άρκτο (δηλαδή αρκουδάκι). Έτσι μόνο το μικρό γνώρισε τη μητέρα του! Τέλος, για να τους γλυτώσει και τους δύο από την οργή της Ήρας τους μεταμόρφωσε σε αστερισμούς. Η Ήρα όμως δεν το έβαλε κάτω. Διέταξε τον Ωκεανό να μην επιτρέψει ποτέ στους δύο αυτούς αστερισμούς να ξεκουράζονται στα νερά του, δηλαδή να ανατέλλουν και να δύουν.

ΜΙΚΡΗ ΑΡΚΤΟΣ

Η Μικρή Άρκτος, η μικρή αρκούδα, μοιάζει με μικρότερη και αμυδρότερη έκδοση της Μεγάλης Άρκτου. Τα αστέρια της είναι διατεταγμένα σε σχήμα Κουτάλας, που θυμίζει τη Μεγάλη Άρκτο, με τη διαφορά ότι η λαβή έχει αντίστροφη καμπύλωση.
Ο πιο γνωστός αστέρας της Μικρής Άρκτου είναι ο Πολικός, το αστέρι του Βορρά. Ο Πολικός Αστέρας βρίσκεται πολύ κοντά στον Βόρειο Πόλο και δείχνει πάντα τον Βορρά. Μέσα από το τηλεσκόπιο φαίνεται σαν ένα μαργαριτάρι που κρέμεται σε ένα περιδέραιο από αμυδρότερα αστέρια.

ΥΑΔΕΣ - ΠΛΕΙΑΔΕΣ

Οι Υάδες και οι Πλειάδες είναι δύο από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του ουρανού. Στη μυθολογία ήταν αδελφές, κόρες του Άτλαντα, αλλά οι Υάδες είχαν μητέρα την Αίθρα ενώ οι Πλειάδες την Πληιόνη. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία οι Υάδες γαλούχησαν τον Διόνυσο, γιο του Δία, όταν αυτός ήταν βρέφος, και ανταμείφθηκαν με μια θέση στους ουρανούς. Το όνομα Υάδες σημαίνει "βροχερές", και οφείλεται στο ότι το σμήνος είχε συσχετισθεί με την κακοκαιρία.
Οι Υάδες επισκιάζονται από τις γειτονικές Πλειάδες, γνωστές κοινώς και ως επτά αδελφές (Αλκυόνη, Αστερόπη, Κελαινώ, Ηλέκτρα, Μαία, Μερόπη και Ταϋγέτη), το πιο φημισμένο απ` όλα τα αστρικά σμήνη. Οι Πλειάδες αιωρούνται σαν ένα σμάρι από μέλισσες πάνω από την πλάτη του Ταύρου. Διακρίνονται έξι ή επτά αστέρια.
Σύμφωνα με το μύθο, οι Πλειάδες ήταν επτά νύμφες, ακόλουθοι της Αρτέμιδος, της θεάς του κυνηγιού. Ο Ωρίωνας, γοητευμένος από την ομορφιά τους άρχισε να τις καταδιώκει. Για να τις σώσει από τις διαθέσεις του η Άρτεμις τις τοποθέτησε ανάμεσα στ` αστέρια. Έτσι ο Ωρίωνας, μάταια κυνηγάει ακόμα τις Πλειάδες στον ουρανό.

ΒΟΩΤΗΣ

Ψηλά στον εαρινό ουρανό στέκεται ο μεγάλος αστερισμός Βοώτης, ο Βοηλάτης. Βρίσκεται εύκολα, κοντά στην ουρά της Μεγάλης Άρκτου. Σύμφωνα με το μύθο, ο Βοώτης και η Μεγάλη Άρκτος είναι άρρηκτα δεμένοι.
Ο λαμπρότερος αστέρας του αστερισμού είναι ο Αρκτούρος, που σημαίνει "φύλακας της αρκούδας". Ήταν σημαντικός αστέρας για τους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι με βάση την ανατολή και τη δύση του προσδιόριζαν την εποχή. Σήμερα, η επανεμφάνιση του Αρκτούρου νωρίς το βράδυ είναι ένας ευπρόσδεκτος προάγγελος της άνοιξης.
Ο Αρκτούρος είναι ο τέταρτος πιο λαμπρός αστέρας σε ολόκληρο τον ουρανό. Είναι πορτοκαλής, με διάμετρο 27 φορές μεγαλύτερη από του ήλιου και εκπέμπει 100 φορές περισσότερο φως απ` ό,τι ο ήλιος.