Εξαιρετικά επίκαιρος Καβάφης

Εν μεγάλη Eλληνική αποικία, 200 π.X.

Ότι τα πράγματα δεν βαίνουν κατ’ ευχήν στην Aποικία
δεν μέν` ελαχίστη αμφιβολία,
και μ` όλο που οπωσούν τραβούμ` εμπρός,
ίσως, καθώς νομίζουν ουκ ολίγοι, να έφθασε ο καιρός
να φέρουμε Πολιτικό Aναμορφωτή.

Όμως το πρόσκομμα κ` η δυσκολία
είναι που κάμνουνε μια ιστορία
μεγάλη κάθε πράγμα οι Aναμορφωταί
αυτοί. (Ευτύχημα θα ήταν αν ποτέ
δεν τους χρειάζονταν κανείς.) Για κάθε τι,
για το παραμικρό ρωτούνε κ` εξετάζουν,
κ` ευθύς στον νου τους ριζικές μεταρρυθμίσεις βάζουν,
με την απαίτησι να εκτελεσθούν άνευ αναβολής.

Έχουνε και μια κλίσι στες θυσίες.
Παραιτηθείτε από την κτήσιν σας εκείνη·
η κατοχή σας είν` επισφαλής:
η τέτοιες κτήσεις ακριβώς βλάπτουν τες Aποικίες.
Παραιτηθείτε από την πρόσοδον αυτή,
κι από την άλληνα την συναφή,
κι από την τρίτη τούτην: ως συνέπεια φυσική·
είναι μεν ουσιώδεις, αλλά τί να γίνει;
σας δημιουργούν μια επιβλαβή ευθύνη.

Κι όσο στον έλεγχό τους προχωρούνε,
βρίσκουν και βρίσκουν περιττά, και να παυθούν ζητούνε·
πράγματα που όμως δύσκολα τα καταργεί κανείς.

Κι όταν, με το καλό, τελειώσουνε την εργασία,
κι ορίσαντες και περικόψαντες το παν λεπτομερώς,
απέλθουν, παίρνοντας και την δικαία μισθοδοσία,
να δούμε τι απομένει πια, μετά
τόση δεινότητα χειρουργική.

Ίσως δεν έφθασεν ακόμη ο καιρός.
Να μη βιαζόμεθα· είν`επικίνδυνον πράγμα η βία
Τα πρόωρα μέτρα φέρνουν μεταμέλεια.
Έχει άτοπα πολλά, βεβαίως και δυστυχώς, η Aποικία.
Όμως υπάρχει τι το ανθρώπινον χωρίς ατέλεια;
Και τέλος πάντων, να, τραβούμ` εμπρός.

21η Μαρτίου: Μέρα της Ποίησης και ημέρα κατά του ρατσισμού

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης σήμερα, γιορτάζεται κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο την 21η Μαρτίου, ημέρα της εαρινής ισημερίας - αρχή της άνοιξης.

Tο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) αφιερώνει φέτος την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης σε έναν από τους πιο γνωστούς και εμπνευσμένους Έλληνες ποιητές του 20ού αιώνα, στον Νίκο Καββαδία, τιμώντας τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του. Για το σκοπό αυτό έχει δημιουργήσει ιστότοπο αφιερωμένο στον Νίκο Καββαδία που περιλαμβάνει χρονολόγιο, εργογραφία, βιβλιογραφία και επιλογή κριτικών, δίνοντας μια πλήρη παρουσίαση του έργου του ποιητή.

Ο Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε στη ΜΑΝΤΖΟΥΡΙΑ και έζησε όλη του τη ζωή μέχρι το θάνατό του το 1975, ταξιδεύοντας τον κόσμο, δουλεύοντας σε εμπορικά και επιβατικά πλοία. Η ποίησή του είχε ως θέμα τη θάλασσα και τους ανθρώπους των καραβιών και των λιμανιών. Ποιήματα από τις ποιητικές του συλλογές "ΜΑΡΑΜΠΟΥ", "ΠΟΥΣΙ" και "ΤΡΑΒΕΡΣΟ" έχουν μελοποιηθεί από σημαντικούς ανθρώπους της μουσικής σκηνής της Ελλάδας. Αξίζει να δείτε ένα ντοκιμαντέρ για τον Νίκο Καββαδία, σε σκηνοθεσία Τάσου Ψαρρά, από τη σειρά της ΕΡΤ "ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ".

Αφιέρωμα στον ποιητή Νίκο Καββαδία βρίσκουμε και στο περιοδικό Νέα Εστία (τχ. 1702) που συμπεριλαμβάνεται στα ψηφιοποιημένα περιοδικά του ΕΚΕΒΙ.

Να σας ενημερώσω ότι σήμερα το απόγευμα στις 5:00-6:00 και στην εκπομπή του Δημοτικού Ραδιοφώνου Ιωαννίνων "Βήμα στους μαθητές της πόλης", θα μεταδοθεί το αφιέρωμα που ετοίμασε το 8ο Λύκειο Ιωαννίνων για τη ζωή και το έργο του Γιάννη Ρίτσου, ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεότερης ελληνικής ποίησης. Δεν ξεχνάμε ότι το 2009 είχε ανακηρυχθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού 'Έτος Γιάννη Ρίτσου" με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του.
Διαβάστε το επετειακό λεύκωμα που εκδόθηκε από το ΕΚΕΒΙ με χρονολόγιο της ζωής του Γιάννη Ρίτσου, εργογραφία, βιβλιογραφία, άρθρα, μελέτες, κριτικές, μαρτυρίες, ανθολόγιο και πλούσιο φωτογραφικό υλικό (επιμέλεια: Χρύσα Προκοπάκη / Γιώργης Γιατρομανωλάκης / Νινέττα Μακρυνικόλα, με τη συνεργασία της Αγγελικής Κώττη στη συγγραφή του χρονολογίου).

Παγκόσμια Ημέρα κατά του ρατσισμού

την πολύ ωραία αφίσα που δημιούργησε η βιβλιοθήκη του 2ου Γυμνασίου Κοζάνης για το αφιέρωμά της στη διεθνή ημέρα κατά των φυλετικών διακρίσεων βρήκα εδώ

Η σημερινή ημέρα όμως έχει διπλό αφιερωματικό περιεχόμενο. Είναι και Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων, ύστερα από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ το 1966. Ο ΟΗΕ επέλεξε τη μέρα αυτή σε ανάμνηση της σφαγής από την αστυνομία της ρατσιστικής τότε Νότιας Αφρικής εβδομήντα φοιτητών στην πόλη Σάρπβιλ, που διαδήλωναν εναντίον του απαρτχάιντ.

Με την τάξη μου είδαμε την περασμένη Παρασκευή την εξαιρετική ταινία κινουμένων σχεδίων, γαλλικής παραγωγής, Azur et Asmar. Οι περισσότεροι θα την ξέρετε, μπορεί και να την έχετε δει.
"Η ταινία δεν απευθύνεται μόνο σε παιδιά. Οι έννοιες, οι αξίες και τα νοήματα που διαπραγματεύεται το παραμύθι αυτό δεν γνωρίζουν χώρα, εποχή και ηλικία. Η ισότητα μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών φυλών, η προσπάθεια κατανόησης ενός τόπου και ανθρώπων διαφορετικής κουλτούρας, καθώς και η συνεργασία και αλληλοβοήθεια μεταξύ ανθρώπων για την επίτευξη ενός στόχου είναι θέματα που αφορούσαν και συνεχίζουν να απασχολούν την ανθρωπότητα". Περισσότερα για την υπόθεση της ταινίας μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Παίξτε με τη ζωφόρο του Παρθενώνα στο διαδίκτυο

Σας ενημερώνω ότι η ζωφόρος του Παρθενώνα, ένα μοναδικό έργο τέχνης, παρουσιάζεται σε έναν νέο δικτυακό τόπο (www.parthenonfrieze.gr) που αξιοποιεί τις τεχνολογίες του Διαδικτύου. Η εφαρμογή διαθέτει και ψηφιακά παιχνίδια για παιδιά.

Τι είναι η ζωφόρος του Παρθενώνα

Ζωφόρο έλεγαν οι αρχαίοι τη συνεχή οριζόντια ζώνη με παραστάσεις ανθρώπων και ζώων σε κίνηση. Ήταν στοιχείο της ιωνικής αρχιτεκτονικής. Στον δωρικού ρυθμού Παρθενώνα αποτελούσε τολμηρή πρωτοτυπία και απεικόνιζε την πομπή των Παναθηναίων, δηλαδή την πομπή προς την Ακρόπολη που γινόταν κατά τα μεγάλα Παναθήναια, τη γιορτή προς τιμή της θεάς Αθηνάς, που σύμφωνα με την παράδοση είχε τα γενέθλιά της στις 28 Εκατομβαιώνος, δηλαδή περίπου στις 15 Αυγούστου.

Στην πομπή απεικονίζονται 378 μορφές (θεοί, ιερείς, άρχοντες, πολίτες άνδρες και γυναίκες, νέοι και γέροι) και περισσότερα από 200 ζώα (κυρίως άλογα αλλά και βόδια και κριάρια). Η μεγαλειώδης αυτή σύνθεση μας επιτρέπει να δούμε και να μελετήσουμε τους αρχαίους Αθηναίους, τη θρησκεία και τη λατρεία τους, τις γιορτές και την καθημερινή τους ζωή, τα άλογά τους, τα άρματά τους, τα ρούχα και τις πανοπλίες τους, τα μουσικά τους όργανα και τα τελετουργικά αγγεία. Διαβάστε περισσότερα για τον Παρθενώνα, τα Παναθήναια, τη ζωφόρο του Παρθενώνα και την τύχη της.

Από το σύνολο της ζωφόρου, που είχε συνολικό μήκος 160 μέτρα και ύψος περίπου ένα μέτρο, σήμερα σώζονται 50 μέτρα στο Μουσείο της Ακρόπολης, 80 μέτρα στο Βρετανικό Μουσείο, ένας λίθος στο Μουσείο του Λούβρου, ενώ άλλα τμήματα βρίσκονται σε μουσεία στο Παλέρμο, στο Βατικανό, στο Würzburg, στη Βιέννη, στο Μόναχο και στην Κοπεγχάγη.

Το περιεχόμενο της διαδικτυακής εφαρμογής είναι οργανωμένο σε τρεις ενότητες με τους τίτλους: Ο Παρθενώνας - Γνωρίστε τη Ζωφόρο - Παίξτε με τη Ζωφόρο.

Στην ενότητα "Παίξτε με τη Ζωφόρο", η οποία απευθύνεται κυρίως σε παιδιά, ένα κίτρινο κουτί, η μουσειοσκευή της Ζωφόρου, ανοίγει και βγαίνουν τα παιχνίδια.

Τα παιχνίδια:

• "Γνωριμία με τις μορφές της πομπής"
• "Πορεία προς το βωμό"
  
• "Παρατηρώντας τα άλογα"
  

είναι παιχνίδια μνήμης και σκοπό έχουν να προσελκύσουν τα παιδιά σε μια πιο προσεκτική παρατήρηση των λεπτομερειών της ζωφόρου.

• Στην ίδια κατηγορία παιχνιδιών, όπου τα παιδιά καλούνται να ασκήσουν την παρατηρητικότητά τους, ανήκουν και τα δύο puzzle με τίτλο "Το κρυμμένο άρμα" και "Ένα δώρο για τη θεά Αθηνά".

• Το παιχνίδι με τίτλο "Χρωματίζοντας ένα λίθο της ζωφόρου" έχει σκοπό να ζωντανέψει τις ανάγλυφες παραστάσεις της ζωφόρου και να βοηθήσει τα παιδιά να φανταστούν τα χρώματά τους.
  

• Το επόμενο παιχνίδι με τίτλο "Γίνε συντηρητής" προτείνει στα παιδιά να χρησιμοποιήσουν ένα ομοίωμα του λέιζερ με το οποίο έχει γίνει ο καθαρισμός των λίθων.
  

• Στο παιχνίδι "Συνθέτω τη δυτική ζωφόρο" τα παιδιά προσπαθούν να βρουν τη σωστή θέση των 16 λίθων της δυτικής ζωφόρου που εικονίζουν την προετοιμασία της πομπής των Παναθηναίων.

Στα παιχνίδια με τίτλους:

• "Ολύμπια αινίγματα: βρες τους θεούς" και
  
• "Αγώνες που έμειναν ... στα αγγεία"
  

τα παιδιά πρέπει επίσης να αντιστοιχίσουν το κείμενο με την εικόνα.

Η ενότητα "Παίξτε με τη Ζωφόρο" έχει εμπλουτιστεί και με ένα animation με τίτλο "Και ξαφνικά το άλογό μου έγινε μαρμάρινο". Σ` αυτό, ένας από τους ιππείς της ζωφόρου έχει "ζωντανέψει" και καλπάζοντας, ψάχνει να βρει τη θέση του στην πομπή. Τη στιγμή ακριβώς που βρίσκει τη θέση του ... μαρμαρώνει.

Πηγή: Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης

Τα γλυπτά του Παρθενώνα (15 μετώπες, 56 μαρμάρινα ανάγλυφα και 12 αγάλματα, σχεδόν όλο το δυτικό αέτωμα), συν μία από τις έξι Καρυάτιδες του μικρού ναού του Ερεχθέως, αυτά τα μάρμαρα που στόλιζαν τον ναό της Αθηνάς Παρθένου στην Αθήνα του 5ου π.Χ. αιώνα μεταφέρθηκαν (κακήν κακών και βιαστικά) ανάμεσα στο 1802 και 1811 από τον λόρδο Thomas Bruce Elgin, τον άγγλο πρέσβη στην Οθωμανική αυτοκρατορία, και το 1816 πωλήθηκαν στο Βρετανικό Μουσείο έναντι 35.000.οοο χρυσών στερλινών. Η Ελλάδα, μόλις απελευθερώθηκε από τους Τούρκους, διαμαρτυρήθηκε για τον εκπατρισμό των μαρμάρων του Παρθενώνα, αλλά πήρε την απάντηση ότι ο Elgin τα είχε πληρώσει κανονικά στον Τούρκο κυβερνήτη. Το 1981 τα ζήτησε επισήμως πίσω, όταν Υπουργός Πολιτισμού ήταν η Μελίνα Μερκούρη. Το αίτημα δεν έχει ικανοποιηθεί μέχρι σήμερα. Το Βρετανικό Μουσείο προσέφερε αντίγραγραφα στις ελληνικές αρχές. Τα γύψινα αντίγραφα αναπαράγουν απόλυτα τις διαστάσεις του μαρμάρου που αντιγράφουν.

Πηγή: Τα Νέα του Μουσείου της Ελληνικής Συλλογής Νόμπελ, τ. 29

Οδυσσέας Ελύτης. 30 χρόνια από την απονομή του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας

Οδυσσέας Ελύτης (1912-1996)

Σαν σήμερα πριν 30 χρόνια, στις 10 Δεκέμβρη 1979, ο κορυφαίος έλληνας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης σε ηλικία 68 ετών, παρέλαβε το βραβείο Νόμπελ της Λογοτεχνίας από το βασιλιά ΚΑΡΟΛΟ ΓΟΥΣΤΑΒΟ της ΣΟΥΗΔΙΑΣ.

Δείτε ασπρόμαυρα πλάνα αρχείου από την τελετή απονομής του βραβείου.

Η αναγγελία της απονομής του βραβείου από τη Σουηδική Ακαδημία έγινε στις 18 Οκτωβρίου. Ο Ελύτης άκουσε την είδηση σχολιάζοντας: "Μπράβο, πολύ ωραία".
Το Νόμπελ του απονεμήθηκε για "την ποίησή του, που με φόντο την ελληνική παράδοση, με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική οξύνοια ζωντανεύει τον αγώνα του σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργία".

Προτείνω να δείτε την ταινία "Της πατρίδας μου πάλι ομοιώθηκα" από το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ. Προβλήθηκε από την ΕΡΤ και τη Σουηδική τηλεόραση, την ημέρα της απονομής του βραβείου Νόμπελ.
Για πρώτη φορά ο Ελύτης μίλησε στην τηλεόραση για τη ζωή και το έργο του και αποκάλυψε πως προήλθε το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Ελύτης (το όνομά του ήταν Αλεπουδέλης).

"Το πραγματικό μου όνομα κουβαλούσε το βάρος μιας μικρής εμπορικής και βιομηχανικής φήμης που για όσους άλλους το φέρνανε με υπερηφάνεια (κι ήτανε όλοι τους άνθρωποι που για μόνη τους φιλοδοξία είχανε το πως να βγάλουν καλλίτερα και περισσότερα χρήματα) θα `τανε αληθινά μεγάλη δυστυχία να το δούνε να ταυτίζεται με την υπόσταση ενός ποιητικού έργου, και μάλιστα ενός έργου αρκετά παράξενου και ροψοκίνδυνου Πήρα ψευδώνυμο γιατί θα `τανε ντροπή να φτιάξω ένα έργο για το οποίο αφιέρωνα όλες μου τις δυνάμεις, όλο το πάθος μου για την αφιλοκέρδεια, και να το ταυτίσω ύστερα μ` ένα όνομα συνυφασμένο με ό,τι ατομικά εγώ, μισώ στη ζωή, το πρακτικό δηλαδή πνεύμα, την εμπορική πίστη, τον άκρατο ωφελιμισμό".
(Από συνέντευξή του για την οικογένεια Αλεπουδέλη).
Πηγή: Ψηφιοθήκη Α.Π.Θ.

Στην ίδια συνέντευξη ο Ελύτης συστήνει στους νέους αναγνώστες να έρχονται σε επικοινωνία με τους λογοτέχνες που εκτιμούν γιατί αυτή η επικοινωνία είναι εξίσου καρποφόρα κι ευεργετική και για τους δύο.
Νομίζω ότι κάποιες σκέψεις θα αρχίσουν να κλωθογυρίζουν στο μυαλό μας με αφορμή αυτό που είπε ο ποιητής...

ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ - ΤΑ ΠΑΘΗ

Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική

Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική.

το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου...

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου...

Εκεί σπάροι και πέρκες
ανεμόδαρτα ρήματα
ρεύματα πράσινα μες στα γαλάζια
όσα είδα στα σπλάχνα μου ν' ανάβουνε
σφουγγάρια, μέδουσες

με τα πρώτα λόγια των Σειρήνων

όστρακα ρόδινα με τα πρώτα μαύρα ρίγη...

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα μαύρα ρίγη...

Εκεί ρόδια, κυδώνια
θεοί μελαχροινοί, θείοι κ' εξάδελφοι
το λάδι αδειάζοντας μες στα πελώρια κιούπια.
Και πνοές από τη ρεμματιά ευωδιάζοντας
λυγαριά και σχίνο

σπάρτο και πιπερόριζα

με τα πρώτα πιπίσματα των σπίνων

ψαλμωδίες γλυκές με τα πρώτα-πρώτα Δόξα Σοι...

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα-πρώτα Δόξα Σοι!..

Το απόσπασμα της ταινίας προέρχεται από το Αρχείο Κρήτης.

Το επόμενο βίντεο είναι μια θαυμάσια οπτικοποίηση του ποιήματος του Οδυσσέα Ελύτη "Όλα τα πήρε το καλοκαίρι" από τη συλλογή "Τα Ρω του έρωτα". Η οπτικοποίηση έγινε από την εκπαιδευτικό Κατερίνα Προκοπίου. Το ποίημα περιλαμβάνεται στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Γυμνασίου.

Το τραγούδι που ακούγεται είναι από το δίσκο "Τραγούδια για τους Μήνες" με την Ελευθερία Αρβανιτάκη και μουσική Δημήτρη Παπαδημητρίου.

Για τους πολύ μελετηρούς προτείνω να διαβάσουν:

• Ο Λόγος του Οδυσσέα Ελύτη κατά την τελετή απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας

• 30 χρόνια από το Νόμπελ του Οδυσσέα Ελύτη

• Οδυσσέας Ελύτης: ο «Άξιος Εστί» ποιητής μας

Η Ελληνική Ιστορία στο Διαδίκτυο

"Η Ελληνική Ιστορία στο Διαδίκτυο"

Το πρόγραμμα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού "Η Ελληνική Ιστορία στο Διαδίκτυο", είναι εγκεκριμένο από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ως κατάλληλο επιστημονικά και παιδαγωγικά εκπαιδευτικό λογισμικό.

Το κεφαλαιώδες αυτό έργο προσφέρεται από το ΙΜΕ στο Διαδίκτυο και μπορείτε να το χρησιμοποιείτε για το μάθημα της ιστορίας. Από την Προϊστορία μέχρι τη σύγχρονη Ελλάδα, διακεκριμένοι ιστορικοί παρουσιάσουν αναλυτικά για κάθε χρονική περίοδο, όλες τις εκφάνσεις της δραστηριότητας των Ελλήνων, την πολιτοκοστρατιωτική ιστορία της χώρας, τις τέχνες, τα γράμματα, τον πολιτισμό, την κοινωνία, την οικονομία. Το έργο συνοδεύεται από εκτενή βιβλιογραφία, χρονολόγια και πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Διαβάστε περισσότερα.

"Η Ακαδημία Αθηνών, μέλη της οποίας έχουν ήδη ενημερωθεί από το Ίδρύμα Μείζονος Ελληνισμού για την "Ελληνική Ιστορία του Διαδικτύου", έχει εκφράσει τα θερμά συγχαρητήρια της προς το Ίδρυμα για την πολύ αξιόλογη αυτή προσπάθειά του με την οποία αποσκοπεί στη διάδοση της γνώσης της Ελληνικής Ιστορίας σε όσο το δυνατό περισσότερους αναγνώστες με ένα κείμενο τόσο υψηλού επιστημονικού επιπέδου. Πρόκειται για μια πρωτοποριακή ιδέα η οποία είναι βέβαιο ότι θα δώσει πλούσιους καρπούς".