Δευτέρα, 6 Απριλίου 2009

"Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας"

Η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (IAU), η UNESCO και ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ανακήρυξαν το 2009 ως Παγκόσμιο Έτος Αστρονομίας, σηματοδοτώντας την 400η επέτειο της πρώτης αστρονομικής παρατήρησης με τηλεσκόπιο από τον Γαλιλαίο.

Η Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ηπείρου διοργάνωσε το Σάββατο 4 Απριλίου 2009, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (European Space Agency - ESA) και της Γενικής Γραμματείας Περιφέρειας Ηπείρου, ημερίδα με θέμα:

"Διαστημική Εξερεύνηση και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση"

στο Συνεδριακό Κέντρο "Κάρολος Παπούλιας" του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Στην ημερίδα μίλησαν διακεκριμένοι επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό και την παρακολούθησαν εκπαιδευτικοί της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, μαθητές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, μέλη της Πανεπιστημιακής κοινότητας και πολίτες που επιδεικνύουν ενδιαφέρον για το θέμα.

Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με αστρονομική παρατήρηση μέσα από τηλεσκόπιο του Αστεροσκοπείου Ζαγορίου, που στήθηκε έξω από το Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων "Κάρολος Παπούλιας".

Ήμαστε από τους τυχερούς που παρακολουθήσαμε την ημερίδα. Δύο συνοδοί καθηγητές και τρεις μαθητές. Στο πάνελ των εισηγητών συμμετείχαν διακεκριμένοι επιστήμονες μεταξύ των οποίων και ο κ. Διονύσιος Σιμόπουλος, διευθυντής του Ευγενίδειου Πλανηταρίου. Μοναδικό το ταξίδι μας στο θαυμαστό και μυστηριώδη κόσμο του σύμπαντος. Παρότι η ημερίδα διήρκεσε πολλές ώρες, από τις 10:00 π.μ. μέχρι τις 8:00 μ.μ., φύγαμε από `κει με ελάχιστη κούραση και μεγάλη ικανοποίηση.

Η ομάδα μας λοιπόν, "των αστρονόμων", μοιραία επιφορτίστηκε με το καθήκον και την υποχρέωση να ενημερώσει όλο το σχολείο για τα όσα είδε και άκουσε. Τί να κάνουμε, θα προσπαθήσουμε να υποδυθούμε τους αστρονόμους. Οι εικόνες και τα βίντεο που δημοσιεύουμε προέρχονται από το "εκπαιδευτικό βοήθημα θεμάτων αστρονομίας", που μας δόθηκε σε ψηφιακή μορφή.

Ξέρετε τι σημαίνει ESA;

Είναι τα αρχικά στα αγγλικά της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (European Space Agency), που είναι το ευρωπαϊκό αντίστοιχο της NASA, υπεύθυνη για διαστημική έρευνα και ανάπτυξη. Η Ελλάδα είναι πλήρες μέλος της ESA από το 2005.

Τι τη θέλουμε την αστρονομία;

Μαθαίνοντας αστρονομία, κατανοούμε το φυσικό κόσμο. Η αστρονομία είναι το καλύτερο μέσον που διαθέτουμε για να αυτοπροσδιοριστούμε στο χώρο και το χρόνο.

Οι αστρονόμοι είναι, θα λέγαμε, οι αρχαιολόγοι του σύμπαντος, με την έννοια ότι αυτά που βλέπουμε στο σύμπαν είναι αναμνήσεις, αυτό που ήταν το σύμπαν πριν από πολύ καιρό. Οι αποστάσεις στο σύμπαν είναι τόσο μεγάλες, ώστε να μετριούνται όχι με χιλιόμετρα ή μίλια αλλά με έτη φωτός. Το έτος φωτός είναι η απόσταση που καλύπτει μια ακτίνα φωτός σε ένα χρόνο ταξιδεύοντας με τη μεγαλύτερη ταχύτητα στο σύμπαν, που είναι περίπου 300.000 km/sec. Το ένα έτος φωτός είναι ίσο με 9,5 περίπου τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα.

Το φως κάνει 1,3 δευτερόλεπτα για να φτάσει στη Γη από τη Σελήνη, 8,3 λεπτά για να φτάσει στη Γη από τον Ήλιο και 4,4 χρόνια για να φτάσει στη Γη από τον πιο κοντινό αστέρα, τον Άλφα του Κενταύρου.

Όπως καταλαβαίνετε, αυτό που βλέπουμε από τ` αστέρια, που είναι ορατά με γυμνό μάτι, είναι το φως που αναχώρησε απ` αυτά πριν από πάρα πολλά χρόνια και μόλις τώρα εισέρχεται στα μάτια μας.

video

Στο Σύμπαν υπάρχουν 100 δισεκατομμύρια Γαλαξίες

και στο Γαλαξία μας 100 δισεκατομμύρια άστρα.

Το Σύμπαν είναι βίαιο, πολύ βίαιο, παιδιά. Κοιτάξτε πως σχηματίστηκε η Σελήνη!

Ένα σώμα του μεγέθους του Άρη, συγκρούστηκε με τη σχεδόν πλήρως διαμορφωμένη Γη περίπου 4,5 δισεκατομμύρια έτη πριν, και τα συντρίμμια που εκτινάχτηκαν διαμόρφωσαν τελικά το φεγγάρι. Το νέφος λιωμένου χαλικιού και φλεγόμενων βράχων, το οποίο εκτοξεύθηκε από τη Γη, εξαιτίας της πρόσκρουσης, μπήκε σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη μας και συμπυκνώθηκε σχηματίζοντας τη σελήνη.

video

Η πύρινη σφαίρα που βλέπετε στο επόμενο βίντεο είναι ο Ήλιος μας.

video

Το λαμπρότερο αστέρι του ουρανού. Ο Ήλιος φαίνεται τόσο λαμπρός λόγω της μικρής σχετικά απόστασής του από τη Γη, σε σχέση πάντα με τους άλλους αστέρες.

Τα αστέρια δεν είναι τίποτε άλλο παρά Ήλιοι, που παράγουν μόνα τους το φως τους. Τα βλέπουμε μικρά λόγω της εξαιρετικά μεγάλης απόστασής τους από τη Γη.

Μπορείτε στη διπλανή εικόνα αριστερά να διαπιστώσετε το μέγεθός του Ήλιου σε σχέση με άλλους αστέρες όπως τον Σείριο, τον Πολυδεύκη (του αστερισμού των Διδύμων) και τον Αρκτούρο (του αστερισμού του Βοώτη).

Ο ήλιος αποτελείται κυρίως από υδρογόνο το οποίο καίγεται και μετατρέπεται σε ήλιο. Η θερμοκρασία που επικρατεί στο κέντρο του Ήλιου φθάνει τους 20 εκατομμύρια βαθμούς Κελσίου.

Βλέπετε πόσο μικρό είναι το μέγεθος της Γης αλλά και άλλων πλανητών, όπως του Δία και του Πλούτωνα, σε σχέση με το μέγεθος του Ήλιου;

Όταν άστρα με πολλαπλάσια υλικά από του Ήλιου αναγκαστούν να εκραγούν, τότε η έκρηξη που επακολουθεί είναι ένα από τα πιο βίαια φαινόμενα στο Σύμπαν. Η έκρηξη αυτή ονομάζεται σουπερνόβα και έχει ως αποτέλεσμα την κυριολεκτική διάλυση του άστρου που την προκάλεσε.

video

Μία "μαύρη τρύπα" είναι το σημείο εκείνο του διαστήματος, όπου κάποτε υπήρχε ο πυρήνας ενός γιγάντιου άστρου. Ένας πυρήνας που περιείχε περισσότερα υλικά από δυόμισι ηλιακές μάζες και ο οποίος στην τελική φάση της εξέλιξης του άστρου έχασε την πάλη του ενάντια στη βαρύτητα, με αποτέλεσμα τα υλικά του να καταρρεύσουν και να συμπιεστούν. Αν μπορούσαμε να συμπιέσουμε τη Γη μας ολάκερη στο μέγεθος ενός κερασιού, θα την είχαμε μετατρέψει σε μία "μαύρη τρύπα".

η "μαύρη τρύπα" του Μίλκι Γουέι

Έχετε δει ποτέ έναν αστεροειδή;

video

Οι αστεροειδείς είναι κάτι σαν τεράστιοι βράχοι, σε σχήμα ...πατάτας, που κινούνται γύρω από τον ήλιο με μέγεθος από λίγες δεκάδες μέτρα μέχρι εκατοντάδες χιλιόμετρα. Ένας τέτοιος αστεροειδής χτύπησε τη Γη πριν 65 εκατομμύρια χρόνια και από τη σύγκρουση προέκυψε ένα θερμικό κύμα, που αποτέφρωσε κάθε δεινόσαυρο πάνω στον πλανήτη σε λίγες μόνο ώρες.
Μάθαμε ότι η Επιτροπή της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης (IAU) έδωσε σε έναν μακρινό αστεροειδή το όνομα ενός από τους προσκεκλημένους ομιλητές, του κ. Τσιγάνη Κλεομένη, Λέκτορα του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ, ως αναγνώριση για τη σημαντική δουλειά του. Ο αστεροειδής ονομάζεται 21775 Tsiganis.
Μάθαμε επίσης ότι και προς τιμήν του συνθέτη Βαγγέλη Παπαθανασίου αστεροειδής πήρε το όνομά του το 1995. Πρόκειται για τον Αστεροειδή 6354 Vangelis.

Στα μονοπάτια λοιπόν του σύμπαντος,

Ποιοι είμαστε;

Προς τα πού οδεύουμε;

Από πού ήρθαμε;

Τί αντιπροσωπεύουμε για το σύμπαν;

"Αν δεν στηρίξεις το ένα σου πόδι έξω απ` τη Γη
ποτέ σου δεν θα μπορέσεις να σταθείς επάνω της".


Οδυσσέας Ελύτης, Μαρία Νεφέλη

video

8 σχόλια:

Κατερίνα Δεστα'πα; είπε...

Αγαπημένα μου χρυσομυγάκια, εσείς κάνετε πολύ δουλειά! Μπράβο σας! Είδατε και τ' άστρα!
Εγώ δυστυχώς, ούτε άστρα βλέπω, ούτε ήλιο!
Πρέπει να κοιμηθώ πριν βγει!
Ευτυχώς η δουλειά σας μένει, οπότε και το διάβασμα!
Φιλιά σε όλους σας και τα λέμε...

xrysomyga είπε...

Κατερίνα μου ήταν μια μαγεία, δεν μπορώ να το αποδώσω με λόγια, δεν είμαι και φυσικός για να γνωρίζω καλά το θέμα. Ήταν για όλους μια μοναδική και εξέχαστη εμπειρία.
Σε μια δεύτερη ζωή, μου φαίνεται ότι θα αγοράσω ένα τηλεσκόπιο και θ` αράξω στη Ζαγορά να μετράω τ` άστρα. Καλά ντε, θα σ` αφήνω και σένα να βλέπεις λίγο...
Φιλιά πολλά.

Ειρήνη Λιβανού είπε...

Βαλθήκατε να μας τρελλάνετε!!! Τώρα και φωτογραφίες από το διάστημα..Δεν παίζεστε. Ωραία και ενδιαφέρουσα η ημερίδα που παρακολουθήσατε. Τυχεροί κι εμείς που χάρη σε σας πήραμε μια μυρωδιά για το τι συμβαίνει..πάνω από το κεφάλι μας. Κλείσε καμιά θέση και για μας στη Ζαγορά...
Φιλιά

Ε. Στάμου είπε...

Ειρήνη κλείστηκε. Δεν αστειεύομαι. Εγώ πάντως το Πάσχα εκεί θα είμαι. Είσαι;
Ευτυχώς έχουμε και το Πανεπιστήμιο που κινεί τα νήματα στην πόλη.

ΜΑΡΙΑ είπε...

ΩΡΑΙΑ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΟΥ ΟΔΗΓΕΙ ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΑ ΣΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ.ΚΑΙ ΟΠΩΣ ΛΕΕΙ Ο ΕΛΥΤΗΣ ΣΤΗ ΜΑΡΙΑ ΝΕΦΕΛΗ:ΘΕ ΜΟΥ ΤΙ ΜΠΛΕ ΞΟΔΕΥΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΣΕ ΒΛΕΠΟΥΜΕ!

zetta είπε...

Εμείς τα χρυσομυγάκια και η μαμά Χρυσόμυγα, κουρστήκαμε και πήγαμε μια εκδρομούλα στην Κερκυρα για να ξεσκάσουμε λίγο. Καθώς ήμαστε στο καράβι βγάλαμε αμέτρητες φωτογραφίες και απολαύσαμε τη διαδρομή. Πρώτα περάσαμε από το Αχίλλειο και μετά πήγαμε στο ποντικονήσι. Στην πόλη αγοράσαμε σουβενίρ, αλλά χάσαμε το δρόμο για το παλαιό λιμάνι. Όμως τέλος καλό όλα καλά. Στον γυρισμό είδαμε και ταινία.
Κερκυρέικα φιλάκια σε όλους!!!
Γεωργία Ντούτση

Ανώνυμος είπε...

Εμείς τα μικρά χρυσομυγάκια και η μαμά χρυσόμυγα κουραστήκαμε από την πολλή δουλειά και πήγαμε μια μονοήμερη εκδρομή στην όμορφη Κέρκυρα και το Ποντικονήσι της.Περάσαμε πολύ ωραία και γυρίσαμε γεμάτα χαρά και όρεξη για δουλειά.
Πολλά ζουζουνιάρικα φιλιά
Μπούγια Αντιγόνη

tzon.tzon είπε...

Στην εκδρομή που πήγαμε πετάξαμε πάνω απο το "ΑΧΙΛΛΕΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΝΟΝΙ" μετά όμως κουραστήκαμε και κατεβήκαμε για φαγητό.Αργότερα πήγαμε στην πόλυ και κάναμε ψώνια περάσαμε ΄τέλειααααααααααααααααααααα!!!!!!
Με αγάπη Γιάννης